“`html
AYM, Basın İlan Kurumu’nun İlan Cezası Yetkisini Geçersiz Kıldı
Anayasa Mahkemesi, yasal düzenlemelerin belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir olması gerektiğine dikkat çekerek, hukuki mücadele veren Evrensel gazetesi için ilan iptalinin iptal edilmesini bekliyor.
30.10.2025
Yerel ve ulusal basın için kritik bir önem taşıyan Basın İlan Kurumu (BİK) ilanlarının keyfi nedenlerle kesilmesine yönelik Anayasa Mahkemesi’nden önemli bir karar çıktı.
Kurumun uyguladığı süreli ilan durdurma cezalarının yanı sıra, Evrensel gazetesinin ilanlarının tamamen kesilmesine ilişkin 17 Haziran 2025 tarihli hüküm 13 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yüksek mahkeme, Basın İlan Kurumu’nun ilan ve reklam kesme cezası yetkisine dair hukukun yeterince açık düzenlenmediğine, bu durumun muğlak sebeplere dayandığına hükmederek ilgili yasanın Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi ve Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun’un 49. maddesinin (a) bendini iptal etti.
İptal edilen düzenlemeye göre, “basın ahlâk esaslarına” uymayan basın kuruluşlarına iki aya kadar süreyle ilan ve reklam verilmesi yasaklanıyordu. Ancak kanunda, basın ahlakının kapsamına dair bir tanım veya kamuya etkisiyle ilgili bir açıklama bulunmamaktaydı.
“Kanunsuz suç ve ceza olmaz”
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararının, Gazeteciler Cemiyeti tarafından BİK’e karşı açılan bir davanın ardından verildiği belirtildi. Gazeteciler Cemiyeti avukatı Gökhan Tekşen, bu kararın ifade ve basın özgürlüğü açısından önemli bir kazanım olduğunu ifade etti. Tekşen, “Bu hükümle Basın İlan Kurumu, 49-a maddesi açısından yaptırım yetkisini kaybetmiş oldu” dedi.
Tekşen, Anayasa’nın 29. maddesine işaret ederek, “Süreli yayınların çıkarılması ve yayın şartlarının kanunla düzenlenmesi gerektiğini vurguladık. Kanunsuz bir suç ve ceza olamayacağını tekrar ettik” şeklinde konuştu.
Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin bu başvuruda, BİK Teşkilat Kanunu’ndaki ilan ve reklam kesme cezalarına ilişkin düzenlemelerin belirsizliği ve ölçülülük ilkesinin gözetilmediğini vurguladığı da kaydedildi. Bu durumun Anayasa’nın 13., 26., 28. ve 29. maddelerine aykırı olduğu ifade edildi.
AYM: Yasalar keyfiyete izin vermemelidir
Anayasa Mahkemesi, “İfade ve basın özgürlüğünü kısıtlamaya yönelik bir yasal düzenlemenin yalnızca var olması yeterli değildir; bu düzenlemelerin keyfiliğe yol açmadan, net ve öngörülebilir olması gerekmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
Mahkeme, kötüye kullanımların göz önünde bulundurulduğunda, yasal düzenlemelerin muğlak olmasının yaptırım yetkisini genişlettiğini belirtti. “Kural kapsamındaki gazete ve internet sitelerinin hangi eylemlerinin yaptırım gerektireceği net bir biçimde belirlenmemiştir” şeklinde yorumda bulundu.
Anayasa Mahkemesi daha önce de Evrensel, Cumhuriyet, BirGün ve Sözcü gazetelerinin başvurularını birleştirerek 10 Mart 2022’de benzer bir pilot karar almış, BİK’in ilan kesme cezalarının ifade ve basın özgürlüğü ihlali olduğuna hükmetmişti.
Mahkeme, ilgili kararında, her yasanın açık ve net bir şekilde düzenlenmesi gerektiğini belirtmişti; aksi takdirde yapısal sorunların çözümü için TBMM’ye bildirimde bulunmuştu.
Avukat Gökhan Tekşen, Anayasa Mahkemesi’nin bu iptal kararının hukukun üstünlüğünü pekiştirdiğini ve devam eden dava süreçlerinde de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Evrensel gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal, Anayasa Mahkemesi’nin bu yeni kararıyla kurumun geçici ilan iptali yetkisini kaldırdığını, ancak gazetelerinin maddi kayıplarının devam ettiğini belirtti: “Evrensel’in ilan alma hakkı, belirli kriterleri karşılamadığı gerekçesiyle tamamen askıya alındı. Bu durum, gazete için büyük bir finansal kayba yol açtı” dedi. Özdal, resmi ilan haklarının iptal edilmesinin gazetelerine büyük bir darbe vurduğunu ifade etti.
BİK, okurların farklı gazetelerden çok sayıda almasının ve abonelik sisteminin düzgün işlenmemesi gibi iddialarla Evrensel’in resmi ilan ve reklamlarını Eylül 2019’da durdurmuş, Ağustos 2022’de ise tamamen askıya almıştı. Gazete, bu kararın iptali için hukuki yola başvurmuş, BİK’in yasal maddeleri muğlak bir şekilde yorumladığını belirterek eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini savunmuştu.
Avukat Devrim Avcı, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararını olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken, bunun mevcuttaki davalarına fayda sağlayabileceğini belirtti. AYM’nin belirttiği gibi, bu durumun ardından Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gerekli başvurunun yapılacağını da sözlerine ekledi.
Etiketler: anayasa mahkemesi, Basın İlan Kurumu, basın ilanları, evrensel, medya
“`
